به گزارش خبرگزاری مهر، همزمان با سومین روز از هفته کتاب سیوچهارم، آیین رونمایی از نرمافزار «کتابخانه متون کهن فارسی» با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، برگزار شد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این مراسم گفت: انسان به زبان فارسی مباهات میکند از این جهت که دیرینهای طولانی و تاریخی گسترده دارد؛ زبان فارسی پیش از اسلام، در قالب فارسی باستان و میانه و پس از اسلام نیز در شکل فارسی معاصر تداوم یافته است. نرمافزار «کتابخانه متون کهن فارسی» فرصت تازهای برای مطالعات زبان فارسی فراهم میکند.
صالحی افزود: اینکه ما هنوز میتوانیم بخشی از این مجموعه محصولات زبان فارسی را در قالب بیش از هزار عنوان در اختیار داشته باشیم، اتفاقی ارزشمند است و عملاً فرصت تازهای را برای مطالعات زبان فارسی فراهم میکند.
وی ادامه داد: این مجموعه شامل ۷۲ میلیون واژه و در شکل ترکیبی، ۱۵۰ میلیون واژه است که لحاظ شده و از منظرهای مختلف این اثر قابل استفاده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: یک بخش از اهمیت این مجموعه نگاه به گذشته یعنی توصیف و ارزیابی آن است و از این جهت، میتواند اهمیت داشته باشد که مروری بر زبان فارسی از قرن سوم و چهارم تا قرن دهم داشته باشیم. تغییرات زبانی اهمیت خاص خود را دارد.
وزیر فرهنگ افزود: این مرور میتواند از زوایای مختلفی صورت بگیرد که یکی از این زاویهها «تغییرات زبان فارسی» است؛ زبان، موجودی زنده است و اینکه چه تغییراتی از لحاظ لفظی، املایی، نحوی و ... پیدا کرده، اهمیت خاص خود را دارد.
صالحی بیان کرد: کاری که انجام شده است فرصتی برای مطالعات زبانشناختی خاص در حوزه زبان فارسی، در زبان عمومیِ زبان فارسی و زبانِ تخصصیِ زبان فارسی ایجاد میکند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: در حوزه زبان عمومی، مطالعاتی انجام شده است درباره وامگیری زبان فارسی از زبانهای دیگر برای مثال، اینکه چه میزان از زبان عربی وام گرفتهایم.
وی افزود: در برخی آثار فارسی مانند شاهنامه ارقام کمتری در این زمینه مطرح است و در برخی آثار دیگر، میزان این تأثیر بیشتر است اما اینکه هر مؤلف، در هر قرن و در هر موضوع چه میزان از زبان عربی استفاده کرده موضوعی قابل بررسی است.
صالحی، با تاکید بر اینکه غیر از زبان عربی، زبانهای دیگری نیز در تماس با زبان فارسی قرار گرفتهاند؛ ازجمله زبان ترکی، مغولی و سُغدی، تصریحکرد: مطالعاتی در این زمینه داشتهایم بهعنوان مثال کار ارزشمندی درباره تأثیر زبان سُغدی بر متون کهن فارسی انجام شد و فرهنگستان نیز آن را منتشر کرد. نرمافزار «کتابخانه متون کهن فارسی» کمک میکند تا مبادلات زبانی خود را با زبانهای مختلف ارزیابی کنیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: البته این پژوهشها عمدتاً مبتنی بر مطالعات و کاوشهای کتابخانهای بودهاند اما نرمافزار «کتابخانه متون کهن فارسی» کمک میکند تا مبادلات زبانی خود را با زبانهای مختلف ارزیابی کنیم.
صالحی بیان کرد: با این حال، میزان اتکاپذیری این نوع مطالعات، به دلیل اینکه بیشتر کتابخانهای بودند و امکان تطبیق و مقایسه محدودی داشتند تا حدی مشخص بود اما چنین مجموعههایی فرصت میدهند که به مبادلات زبانی توجه بیشتری داشته باشیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: کاملاً روشن است که تغییرات زبانی، بخشی عوامل درونی و بخشی عوامل بیرونی دارند و یکی از عوامل بیرونی، تماسها و ارتباطات زبانی است.نرمافزار «کتابخانه متون کهن فارسی» این امکان را میدهد تا گذشته زبان فارسی را بهتر بشناسیم و درباره عوامل تغییر آن بیندیشیم.
وزیر فرهنگ افزود: عملاً از این طریق میتوانیم گذشته زبان فارسی و شناسنامه آن را بهتر بشناسیم و سپس درباره عوامل تغییر آن فکر کنیم که طبیعتاً این مجموعه زمینهساز مطالعات و پژوهشهای پسینی نیز خواهد بود.
صالحی با بیان اینکه این مجموعه در حوزه زبانهایِ تخصصیِ زبان فارسی اهمیت دارد، تصریحکرد: به تدریج زبان فارسی در علوم تجربی نیز جایگاه خود را پیدا میکند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: میتوان این روند را دنبال کرد و دید که زبان تخصصی فارسی چگونه بهمرور در قرنهای بعدی در حوزه زبان عمومی و تخصصی ارتقا پیدا میکند. وی افزود: یکی از حوزههای اثرگذارِ این مجموعه، بررسی تغییرات زبانی است بخش قابل توجهی از این فرصتسازی به این موضوع مربوط میشود که زبان فارسی (از لحاظ واژگانی) زبانی ترکیبی است و قدرت آن نیز تا حد زیادی از همین ترکیبهای واژگانی ناشی شده است.
صالحی بیان کرد: اینکه زبان فارسی در گذشته چگونه با استفاده از این ترکیبها پیش رفته، موضوع مهمی است؛ این نرمافزار میتواند واژگان قبلی را در کنار چند واژه و واژگان بعدی را نیز در کنار چند واژه تشخیص دهد و نکاتی از این قبیل را در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
وی افزود: این مجموعه فرصت جدیدی ایجاد کرده است و میتواند کمک کند تا گذشته زبان فارسی را بهتر، مطمئنتر و با اطمینان بیشتری بشناسیم، کمتر از حدس و گمان استفاده کنیم به دست آوریم.نرمافزار «کتابخانه متون کهن فارسی» میتواند فرصتسازی جدیدی برای آینده زبان فارسی نیز داشته باشد
صالحی گفت: فراتر از کارکرد نخست، این مجموعه میتواند فرصتسازی جدیدی برای آینده زبان فارسی نیز داشته باشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، خاطرنشان کرد: انشاءالله نسخههای جدید این نرمافزار توسعه پیدا کند و در مراحل بعد، آثار و منابع قرن دهم به بعد نیز به آن افزوده شود.



نظر شما